Công ty Cổ phần Đầu tư Tuấn Tú
024-22 05 05 05 - 0916 478 186

Kỹ thuật bảo quản ngô sau khi thu hoạch

Kính thưa quý bà con, ngô là cây lương thực quan trọng trong ngành chăn nuôi, và cũng là loại cây rất quen thuộc với người nông dân. Tuy nhiên, cách bảo quản ngô sau khi thu hoạch như thế nào để đạt hiệu quả cao thì không phải bà con nào cũng nắm rõ. Bởi vậy, chúng tôi xin giới thiệu tới quý bà con bài viết sau đây.

I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA KỸ THUẬT BẢO QUẢN NGÔ

1. Cơ sở khoa học

Hậu quả của hô hấp với quá trình bảo quản:

- Hô hấp làm tiêu hao chất hữu cơ của ngô và các loại hạt nông sản nói chung, dẫn đến làm giảm chất lượng và số lượng trong suốt quá trình bảo quản.

- Hô hấp làm nhiệt độ trong môi trường bảo quản tăng lên, do đó làm tăng cường độ hô hấp của ngô.

- Hô hấp làm tăng độ ẩm, khiến cho cường độ hô hấp của hạt nông sản tăng lên.

Để giảm cường độ hô hấp xuống mức tối thiểu (nhưng không được giảm đến 0 vì đối tượng bảo quản sẽ hỏng) người ta thường áp dụng hai biện pháp sau đây:

Bảo quản khô: Biện pháp này thường được áp dụng để bảo quản các loại hạt trong kho lớn. Hạt được phơi khô với độ ẩm 13 – 16% trước khi đưa vào kho tuỳ vào từng loại hạt.

Bảo quản trong điều kiện nồng độ CO2 cao: Là phương pháp bảo quản hiện đại và cho hiệu quả cao. Phương pháp này thường dùng các túi pôliêtilen hoặc các kho kín có nồng độ CO2. Tuy nhiên, để xác định nồng độ CO2 thích hợp hay không là điều hết sức quan trọng (thấp quá sẽ không tác dụng, quá cao sẽ ức chế hoàn toàn hô hấp của hạt).

2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hô hấp của ngô

- Nhiệt độ:

Hô hấp phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ, bao gồm các phản ứng hoá học cùng với sự xúc tác của các enzim.

- Hàm lượng nước:

Nước tham gia trực tiếp vào quá trình ôxi hoá nguyên liệu hô hấp. Nước còn là dung môi và là môi trường giúp xảy xa các phản ứng hóa học. Do vậy lượng nước trong cơ thể liên quan chặt chẽ đến cường độ hô hấp.

- Nồng độ O2, CO2:

Ôxy trực tiếp tham gia vào quá trình ôxi hoá các chất hữu cơ. Vì vậy, khi nồng độ O2 trong không khí dưới 10% thì hô hấp bị ảnh hưởng và khi giảm xuống dưới 5%, cây sẽ chuyển sang dạng hô hấp không hiệu quả năng lượng, gây bất lợi cho cây trồng, khoa học gọi là phân giải kị khí.

Cacbonic là sản phẩm của quá trình hô hấp. Nếu hàm lượng CO2 cao sẽ làm phản ứng chuyển dịch theo chiều nghịch và hô hấp sẽ bị ức chế.

II. KỸ THUẬT THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN NGÔ

1. Thu hoạch ngô

- Thời điểm để thu hoạch tốt nhất là khi ngô chín già (bẹ ngô có màu vàng rơm, râu ngô đen và khô).

- Vào ngày khô, nắng cần nhanh chóng bẻ ngô đã chín về rải mỏng và phơi khô.

- Nếu ngô chín vào đợt mưa dài ngày, bà con cần vặt râu, bẻ gập bắp ngô xuống để nước mưa không thấm được vào trong làm thối, hỏng hạt ngô. Khi nắng ráo bà con thu về phơi.

- Ngô thu về không nên đổ đống, vì độ ẩm của ngô tươi cao, rất dễ bị thối mốc.

Cánh đồng ngô tới thời kỳ thu hoạch

2. Kỹ thuật làm khô ngô

Hạt ngô không có vỏ trấu, trong điều kiện bảo quản không tốt (ngô chưa già, phơi chưa thật khô hay dụng cụ bảo quản không kín…) dẫn đến chuột, chim, mọt có thể làm hỏng hoàn toàn kho ngô trong vài ba tháng. Vì vậy, bà con cần làm ngô khô đạt đến độ ẩm 12-13% là có thể bảo quản an toàn, hạn chế tối đa mức độ hư hỏng.

Có hai cách để làm khô ngô: Sấy hoặc phơi nắng.

a) Phơi nắng

Là cách làm khô cổ truyền đơn giản, dễ áp dụng, phí đầu tư ban đầu thấp.

Phơi ngô trên giàn phơi hoặc trên sân.

- Bà con có thể phơi cả bắp ngô đến khi đạt độ khô cần thiết để có thể bảo quản. Trước khi phơi, bắp ngô được bóc bỏ lá bẹ và râu.

- Chiều dày của lớp bắp phơi từ 5-10 cm. Mỗi giờ phải đảo đều lớp ngô phơi một lần.

- Ngô phơi thật khô, bà con kiểm tra bằng cách cắn hay đập hạt thấy vỡ vụn thành mảnh sắc cạnh, sau đó bà con sàng sảy sạch tạp chất và loại bỏ hạt lép, hạt non.

- Sân phơi: Sân phơi cần phải khô, thoáng, sạch, dễ thoát nước. Nếu trên sân đất phải lót cót, hoặc tấm nhựa (càng sẫm màu càng tốt).

Bà con tiến hành phơi ngô

- Dàn phơi: Bà con sử dụng dàn phơi sẽ tăng được diện tích phơi, dễ dàng thu gom hàng ngày hoặc khi chuyển mưa dông bất thường. Thuận lợi nhất là dàn phơi được trang bị bánh xe. Dàn phơi có thể làm bằng sắt thép hoặc gỗ, tre. Mỗi dàn có 5 đến7 tầng. Cthể điều chỉnh độ nghiêng của các tầng theo hướng của ánh sáng mặt trời. Mỗi tầng bà con đặt nhiều khay phơi (sàng kim loại hoặc nong, nia). Để chủ động bảo quản ngô trong thời tiết mưa ẩm dài ngày, phải dùng thiết bị sấy, nhất là đối với sản xuất ngô quy mô lớn hoặc để lấy giống.

- Kho hong gió: Khi thời tiết thu hoạch không thuận lợi, thích hợp với việc bảo quản tạm thời ngô bắp phù hợp khi bà con thiếu năng lực sấy. Kho hong gió chủ yếu để bảo quản ngô bắp tạm thời trong khi chờ nắng. Ở những địa phương có khí hậu khô ráo kho hóng gió được để bảo quản ngô bắp dài ngày.

Kho thường được làm cao 2,5 – 3,5m, rộng 1m và chiều dài tùy theo lượng ngô bắp của mỗi hộ gia đình. Khung kho làm bằng gỗ, tre, kim loại hoặc bê tông và cần có mái che mưa. Thành kho phải thoáng, để gió có thể lùa qua, và cần bắp ngô không rơi lọt. Thành kho thường làm bằng phên tre nứa đan mắt cáo, ghép gỗ thưa có khe hở hoặc lưới kim loại 25 x 25 mm.

Cần bố trí kho hong gió ở nơi cao ráo, thoáng gió, bề mặt của kho cần vuông góc với hướng gió chính, mặt đất cách sàn kho trên 60 cm.

b) Sấy ngô

Sử dụng các thiết bị sấy để làm khô ngô có ưu điểm sau: Nhanh chóng, chủ động làm khô lượng ngô lớn tới độ ẩm cần thiết, bảo đảm chất lượng sản phẩm, tránh hiện tượng men mốc, bốc nóng, thối hỏng.

3. Kỹ thuật bảo quản ngô

Để hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ tổn thất, bà con phải có dụng cụ bảo quản và chất lượng ngô thích hợp để bảo quản.

Về dụng cụ bảo quản

- Các dụng cụ chứa (vại, chum, thùng…), kho bảo quản cần sạch, khô, có nắp kín và không có mùi lạ.

- Bà con có thể dùng bao nhựa lồng trong bao tơ dứa hoặc bao đay.

- Nơi bảo quản cần có mái che, thoáng, khô ráo, không bị dột, ẩm, có biện pháp phòng chống chuột, chim, sâu mọt,...

- Nhà kho có phên cót ngăn cách giữa sàn và tường kho, có lưới mắt cáo để chống chim chuột, cần làm vệ sinh và phun thuốc phòng trừ côn trùng gây hại (như Malathion, DDVP, Sumithion, phốt phua nhôm…)

Chất lượng ngô khi bảo quản:

- Ngô khi đưa vào bảo quản phải đạt các tiêu chuẩn sạch, khô và có sự phân loại.

- Ngô bảo quản phải có độ ẩm dưới 13% để phòng chống sự phá hoại của men mốc, sâu mọt.

-Không có sâu mọt sống trong khối hạt.

- Khi quan sát bằng mắt thường không thấy có hạt bị men mốc.

- Tỷ lệ tạp chất dưới 1%.

- Tỷ lệ hạt tốt trên 97%.

- Tỷ lệ bắp tốt 100%.

Để hạt ngô có chất lượng tốt nhất khi đưa vào bảo quản, bà con có thể sử dụng Máy hút hạt nông sản 3A6M do Công ty CPĐT Tuấn Tú cung cấp.

Hình ảnh Máy hút nông sản 3A6M

a) Bảo quản ngô bắp

Các bảo quản ngô bắp có điểm lợi là hạn chế được tác động của không khí ẩm và vi sinh vật xâm nhập phá hạt ngô vì phôi ngô là bộ phận dễ bị phá hoại nhất của hạt ngô vẫn được cắm vào lõi ngô; thuận lợi với việc điều hòa nhiệt ẩm trong khối ngô, do độ rỗng của khối bắp cao.

Bảo quản trong hộ nông dân: Sau khi làm khô, bà con bảo quản ngô bắp kín trong 2 lớp bao được buộc chặt miệng, lớp ngoài là bao tơ dứa hoặc bao đay, lớp trong là bao nhựa. Cần xếp các bao ngô ở nơi thoáng đãng, khô ráo, không bị ẩm mốc, có kê sàn giá đỡ cách bờ tường vách trên 30 cm và cách mặt đất trên 100 cm. Trong trường hợp nơi bảo quản đã có khả năng phòng chống chuột bọ thì ngô có thể được bảo quản trên sàn có lớp trấu khô sạch dày trên 20 cm và có phủ cót, phên...

Bà con cần thường xuyên kiểm tra để phát hiện và xử lý kịp thời các sự cố. Khi kiểm tra, bà con phải tẽ thử và xem xét tình trạng phôi ngô.

Khi phôi ngô có hiện tượng biến dạng, biến màu, xuất hiện sâu mọt, khối ngô bị mốc nóng, cần phải tẽ ngô, làm sạch, làm khô, phân loại, xử lý sâu mọt rồ bảo quản tiếp.

b) Bảo quản ngô hạt

Khi bà con bảo quản ngô hạt, cần phải đặc biệt quan tâm tới tình trạng của phôi ngô vì phôi ngô dễ hút ẩm, dễ hư hỏng.

Bảo quản ngô hạt ở các hộ nông dân: bảo quản ngô bằng dụng cụ có thể hàn kín được như thùng có nắp kín, chum, vại, bao nhựa buộc kín miệng...

- Bảo quản ngô hạt bằng vựa 2 lòng (bằng phên hoặc cót). Giữa 2 phên cót bà con cần lót trấu khô sạch. Nền vựa lót trấu sạch dày hơn 20 cm. Lớp trấu lót được phủ 2 lượt bao tải hoặc cót, phên. Giữa 2 lớp phên, bao tải, cót là lớp vôi cục dày hơn 3 cm. Mặt khối ngô san phẳng. Trên mặt khối ngô được phủ một lớp bao tải hoặc phên cót và một lớp vôi cục dày trên 5 cm.

Bảo quản ngô ở nơi không ẩm dột, thoáng mát.

- Có thể bảo quản bằng cách trộn ngô khô với lá cơi, lá trúc đào, lá xoan khô theo tỷ lệ 1 – 1, 5 kg lá khô cho 100 kg ngô hạt. Khi sử dụng, cần sàng sảy sạch các loại lá trên để không gây độc hại cho người và gia súc.

- Bà con đổ ngô đã trộn với lá vào vật chứa như: vại sành, chum, thùng kim loại, san phẳng và phủ lên bề mặt một lớp tro bếp khô dày khoảng 2-4 cm. Bịt miệng bằng giấy tấm ni lông hay bao xi măng và đậy nắp kín.

c) Bảo quản ngô hạt tươi dùng cho chăn nuôi

Khi thu hoạch ngô, nếu gặp thời tiết mưa ẩm liên tục, không có điều kiện phơi nắng, ngoài biện bảo quản ngô bắp tạm thời nêu trên có thể bảo quản kín ngô hạt tươi để dùng cho chăn nuôi.

Ngô hạt tươi được đựng trong các túi kín sau khi tẽ, không có lỗ thùng và buộc thật kín miệng túi khi đã cho ngô vào. Túi càng dày càng tốt. Nếu túi mỏng có thể lồng nhiều túi vào nhau.

Trong túi kín, hạt ngô tươi có cường độ hô hấp cao, tạo nhiều khí CO2, có tác dụng ức chế men mốc gây thối hỏng và sâu mọt. Cần phải giữ cho túi không thủng rách.

Ngô hạt tươi có thể bảo quản kín trong vòng 20 ngày không thối hỏng. Dùng cho gia súc ăn, ngô hạt tươi bảo quản kín có mùi lên men nhẹ nhưng không giảm giá trị dinh dưỡng và sức ăn của vật nuôi. Khi có điều kiện thuận lợi, cần tiến hành làm khô để bảo quản ngô lâu dài.

Trên đây là một vài kỹ thuật bảo quản ngô sau khi thu hoạch. Cảm ơn quý bà con đã quan tâm và kính chúc quý bà con thành công!

Thẻ liên quan

kỹ thuật bảo quản ngô bảo quản ngô sau khi thu hoạch bảo quản ngô hiệu quả

Bình luận

Lưu ý: không hỗ trợ mã Html!